1. Οι υποσχέσεις

2. Οι ενέργειες που έγιναν μέχρι σήμερa

3. Τα στοιχεία

4. Η σκληρή πραγματικότητα

5. Κι άλλες υποσχέσεις

6. Ας σημειωθεί ακόμα ότι

7.Το μέλλον

8. Πανεπιστημιακά συγγράμματα

9. Οι αριθμοί

10. ʼρθρο του Κώστα Δαρδανού για τις Σχολικές Βιβλιοθήκες

Οι υποσχέσεις

Αρσένης Γ. (2003), πρ. Υπ. Παιδείας

«Σε κάθε σχολείο και μια βιβλιοθήκη» - Ίδρυσε τις πρώτες 499 σχολικές βιβλιοθήκες

Σημίτης Κ. (2003), ως Πρωθυπουργός

«Κάθε σχολείο θα έχει τη βιβλιοθήκη του»

Ευθυμίου Π. (2000), πρ. Υπ. Παιδείας

Εξήγγειλε την ίδρυση 1000 νέων βιβλιοθηκών

Ευθυμίου Π. (2004 προεκλογικά)

Περιόρισε τον αριθμό των σχολικών βιβλιοθηκών σε 638 και εκδήλωσε ενδιαφέρον για την επάρκεια σε αντίτυπα των εγκεκριμένων τίτλων για τις σχολικές βιβλιοθήκες. Ανήγγειλε τη χρηματοδότηση για εμπλουτισμό των πρώτων 499.

Καμιά υπόσχεσή του δεν υλοποιήθηκε.

Καραμανλής Κ. (2004), Πρωθυπουργός

«Δημιουργία επιτέλους βιβλιοθηκών σε κάθε σχολείο της χώρας».

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ

Στυλιανίδης Ε. (Υπ. Παιδείας)

Στις 26 Μαρτίου 2008 προκήρυξε τη δημιουργία μόνο 266 σχολικών βιβλιοθηκών.

Οι ενέργειες που έγιναν

Ευθυμίου Π.

Δεν ανανέωσε τις συμβάσεις των βιβλιοθηκονόμων για τις πρώτες βιβλιοθήκες, πολλές από τις οποίες έμειναν κλειστές ελλείψει προσωπικού και δεν εκταμίευσε χρήματα για τον εμπλουτισμό τους.

Γιαννάκου Μ. (2004), πρ. Υπουργός Παιδείας

Κατά τη διάρκεια της θητείας της κράτησε 2 ολόκληρα χρόνια στο γραφείο της «για υπογραφή» τον κατάλογο των προτεινόμενων για τις σχολικές βιβλιοθήκες τίτλων από την επιτροπή εμπειρογνωμόνων.

Τα στοιχεία

Στη χώρα μας, σε σύνολο 9.780 σχολείων (πλην των νηπιαγωγείων), έχουν ιδρυθεί μόνο 499 βιβλιοθήκες.

Δημόσια σχολεία χωρίς βιβλιοθήκη 9.281

Αρχικό ποσόν που ΘΑ διέθεταν για τη δημιουργία 1000 νέων σχολικών βιβλιοθηκών (εκτός των πρώτων 499) μέσω των Περιφερειακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων: 70.431.000 �

Τέλος του 2004, το ποσό αυτό είχε μειωθεί στα 34.692.522 �.

(Μείωση του αρχικού κονδυλίου κατά 35.738.478 �)

Σήμερα, το ποσό αυτό μειώθηκε στα 15.000.000 �.

(Επιπλέον μείωση του κονδυλίου κατά 19.692.522 �)

Τελικό έλλειμμα (19.692.522 � + 35.738.478 �) 55.431.000 �

ΕΡΩΤΗΜΑ:

Τι απέγιναν αυτά τα χρήματα θα ήθελαν πολύ να γνωρίζουν, η εκπαιδευτική κοινότητα, οι μαθητές και οι γονείς τους. Απορροφήθηκαν αλλού; Κάποιος δεν πρέπει να λογοδοτήσει για την τύχη του ποσού αυτού;

Πληροφορίες λένε ότι όσο αφορά στη διάθεση του παραπάνω ποσού, άλλαξαν παράνομα οι κωδικοί, και τελικά κατέληξαν να γίνουν:

α) Μισθοί των καθηγητών στην «ενισχυτική διδασκαλία»

β) Μισθοί των δασκάλων στην «ολοήμερη διδασκαλία»

γ) Παρτέρια στους δρόμους στις γειτονιές των Υπουργών

Η σκληρή πραγματικότητα

Στην πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: Σήμερα δεν υπάρχει ούτε μία σχολική βιβλιοθήκη στα δημοτικά σχολεία της χώρας μας. Πριν από τρία χρόνια εξαγγέλθηκε η δημιουργία 25 πιλοτικών σχολικών βιβλιοθηκών. Έμειναν κι αυτά τα λόγια στον αέρα. Στα τελευταία οικονομικά προγράμματα δεν προβλέπεται ποσό ούτε για μία από τις βιβλιοθήκες αυτές.

Στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση: Υπάρχουν μόνο εκείνες οι πρώτες 499 βιβλιοθήκες σε γυμνάσια και λύκεια της χώρας μας� πολλές από τις βιβλιοθήκες αυτές δεν διαθέτουν προσωπικό για να τις στελεχώσει (αφού δεν ανανεώθηκαν ποτέ οι συμβάσεις των βιβλιοθηκονόμων που εργάζονταν σ� αυτές)� δεν υπάρχουν κονδύλια για τον εμπλουτισμό τους (τα χρήματα κατασπαταλήθηκαν αλλού κι αλλού) και σε τελική ανάλυση έχουν καταντήσει αποθήκες παλαιών βιβλίων, σπασμένων θρανίων κ.ά. Πλήρης απαξίωση.

Στην τριτοβάθμια εκπαίδευση: Υπάρχουν συνολικά 31 βιβλιοθήκες (17 σε ΑΕΙ και 14 σε ΤΕΙ) και αρκετά αναγνωστήρια που υπολειτουργούν

Τραγικό: Η χρηματοδότηση των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών δεν περιλαμβάνεται στην αναπτυξιακή στρατηγική (ΕΣΠΑ) για την περίοδο 2007-2013 του επιχειρησιακού προγράμματος «Εκπαίδευση και ΔιαΒίου Μάθηση του ΥΠΕΠΘ, ούτε στην «Ψηφιακή Σύγκλιση» του ΥΠΠΟ.

Η μη συνέχιση της χρηματοδότησης συνεπάγεται: α) Αδυναμία των βιβλιοθηκών να στηρίξουν το πολύπλευρο διδακτικό και ερευνητικό έργο των ακαδημαϊκών μας ιδρυμάτων, β) Δυσκολία των ιδρυμάτων να συμμετέχουν στο πρόγραμμα αξιολόγησης, γ) Αδυναμία ίδρυσης των ιδρυματικών καταθετηρίων, προαπαιτούμενο για χρηματοδότηση από το European Research Council, και δ) Μείωση του ωραρίου λειτουργίας των βιβλιοθηκών.

Έτσι μάλλον προετοιμάζονται για απόλυση περίπου 500 υπάλληλοι των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών.

Ακόμα: Από το 2005 δεν δόθηκε ούτε ένα λεπτό από το Υπουργείο Πολιτισμού στο Ινστιτούτο Ανάγνωσης της Κοζάνης, ένα ιδιαίτερα σημαντικό ίδρυμα για την προώθηση της φιλαναγνωσίας στη Βόρεια Ελλάδα, ούτε όμως και στην Κεντρική Βιβλιοθήκη της Κοζάνης.

Κι άλλες υποσχέσεις:

Εξαγγελία Κ. Καραμανλή ως Υπουργού Πολιτισμού

Βιβλία σε κάθε μαθητή Λυκείου:

Υπάρχουν κι άλλες εξαγγελίες που έμειναν στο κενό. Όπως αυτές που έγιναν πριν από τρία χρόνια ότι κάθε μαθητής που τελειώνει το λύκειο θα παίρνει ως δώρο από μια σειρά βιβλίων. Μάλιστα το όλο πρόγραμμα θα έπρεπε να ξεκινήσει από πέρυσι. Μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί ούτε λεπτό για αγορά βιβλίων για το σκοπό αυτόν.

Ας σημειωθεί ακόμα ότι:

Όμως, τελικά, και το αναγνωστικό κοινό των σχολικών βιβλιοθηκών πρέπει να διευρυνθεί με κάθε τρόπο. Η σχολική βιβλιοθήκη πρέπει να γίνει πόλος έλξης και συνάντησης όχι μόνον των μαθητών και των εκπαιδευτικών τους, αλλά και ν΄ ανοίξουν στην τοπική κοινωνία. Τι καλύτερο από μια σχολική βιβλιοθήκη ιδιαίτερα στα απομακρυσμένα χωριά και νησιά της χώρας μας, όπου θα μπορούν να έχουν όλοι πρόσβαση στη γνώση;

Το μέλλον

Το μέλλον λοιπόν προβλέπεται δυσοίωνο!

Πως είναι δυνατόν κάτω απ� αυτές τις συνθήκες οι νέοι άνθρωποι να γίνουν «κοινωνοί γνώσης» να διαμορφώσουν χαρακτήρα, κριτική σκέψη, ικανότητα να αρθρώνουν λόγο και άποψη; Πώς είναι δυνατόν να συμμετέχουν στις κοινωνικές διεργασίες του σήμερα;

Θα πρέπει να καταλάβουν όλοι ότι το μέλλον της γραφής και της ανάγνωσης είναι ταυτόχρονα και το μέλλον των σχολικών βιβλιοθηκών. Και η εκάστοτε κυβέρνηση οφείλει να διαμορφώσει αντίληψη και πολιτική για το βιβλίο και τις βιβλιοθήκες. «Έχει και η πολιτική ανευθυνότητα τα όριά της»!

Για το επόμενο Γ.Π.Σ.

- Ποσό για νέες βιβλιοθήκες στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση 0

- Ποσό για τον εμπλουτισμό των παλαιών βιβλιοθηκών στα γυμνάσια και λύκεια της χώρας (499) 0

- Ποσό για τη δημιουργία βιβλιοθηκών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση 0

Πανεπιστημιακά Συγγράμματα:

Σε ό,τι αφορά στα πανεπιστημιακά συγγράμματα η κατάσταση, σε τελική ανάλυση, παραμένει η ίδια:

Μπορεί να άλλαξε η εγκύκλιος για τη δωρεάν προμήθεια και την επιλογή από τους φοιτητές και σπουδαστές των διδακτικών πανεπιστημιακών συγγραμμάτων, όμως, αν δεν δοθούν χρήματα για τις βιβλιοθήκες και τα αναγνωστήρια των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, το όλο ζήτημα θα είναι «δώρο άδωρον».

Μιλάμε πάντα, δηλαδή, για το ένα και μοναδικό βιβλίο αφού οι φοιτητές δεν θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στην ανοικτή γνώση.

Είναι στ� αλήθεια τραγελαφικό:

Η Διεθνής Κοινότητα όρισε το 2009 ως έτος Έρευνας, Δημιουργικότητας και Καινοτομίας

Τι είδους έρευνα, δημιουργικότητα και καινοτομία μπορεί να υπάρξει, χωρίς οι βιβλιοθήκες των ανωτάτων ιδρυμάτων να έχουν αντικειμενικά τη δυνατότητα να στηρίξουν �ελλείψει χρημάτων, το διδακτικό � ερευνητικό έργο των ακαδημαϊκών μας;

Αριθμοί:

Χρηματικά ποσά:

Αρχικό ποσόν: (για τη δημιουργία 1000 σχολικών βιβλιοθηκών πέραν των 499 πρώτων): 70.431.000 �

Τελικό έλλειμμα: 55.431.000 �

Βιβλιοθήκες:

Δημοτικά: 0

Γυμνάσια-Λύκεια: 499

ΑΕΙ � ΤΕΙ: 31 (+ αναγνωστήρια)

ʼρθρο του Κώστα Δαρδανού για τις Σχολικές Βιβλιοθήκες

Περί εθνικής πολιτικής βιβλίου

Ζούμε στη χώρα της γνώσης και του πολιτισμού. Ζούμε στη χώρα όπου η γνώση είναι προϊόν συνεχόμενης αναζήτησης και έρευνας από τις πρώτες κιόλας σχολικές ηλικίες. Ζούμε στη χώρα όπου ο μαθητής έρχεται σε επαφή με τη γνώση μέσω πολλών διαφορετικών προσεγγίσεων από πολλά και διαφορετικά βιβλία, με σκοπό ν� αποκτήσει κριτική σκέψη και όχι να παπαγαλίζει το ένα και μοναδικό «εθνικώς» και «πολιτικώς» ορθό βιβλίο. Ζούμε στη χώρα όπου κάθε σχολείο έχει τη δική του βιβλιοθήκη-αναγνωστήριο: χώρος ανάπτυξης της κριτικής σκέψης, της διαλεκτικής, της κατανόησης και της αποδοχής της διαφορετικής άποψης. Εντέλει: χώρος όπου το παιδί δεν μαθαίνει απλώς την «ύλη» του μαθήματος, αλλά μέσω του μαθήματος αναπτύσσεται ως αυτόβουλη πολιτική οντότητα. Κοντολογίς ζούμε στη χώρα όπου, όπως άλλωστε και σ� όλες τις άλλες ευρωπαϊκές, το σχολείο «μετατρέπει» το παιδί σε ικανό πολίτη με κριτική σκέψη.

Ζούμε επίσης στη χώρα όπου τα ψέματα στον δημόσιο βίο ελάχιστες φορές τιμωρούνται, επομένως κυβερνούν. Γι� αυτό και ισχυρίζομαι τα ανωτέρω. Προφανώς δεν ζούμε σ� αυτήν τη χώρα, παρόλο που κάποιοι το νομίζουν. Ζούμε στη χώρα όπου ένα και μοναδικό βιβλίο, μία και μοναδική άποψη διδάσκεται στα σχολεία και στα πανεπιστήμια. Ζούμε στη χώρα όπου η έρευνα απουσιάζει από τα σχολεία και δειλά-δειλά χρηματοδοτείται στα πανεπιστήμια. Ζούμε στη χώρα όπου γέννησε τη διαλεκτική και κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της για να την εξαφανίσει. Ζούμε στη χώρα όπου σημαδεύει τον εύπλαστο παιδικό εγκέφαλο με τη στάμπα της αυθεντίας, και στριμώχνει την εφηβική αμφιβολία σε «σκληρές» δογματικές θέσεις. Σ� αυτήν τη χώρα ζούμε!!

Τα στοιχεία:

Σύνολο σχολείων (πλην νηπιαγωγείων) στην Ελλάδα: 9.780. Σύνολο βιβλιοθηκών 499!!! Ποσοστό 5,1%.

Αναλυτικά: Δημοτικά σχολεία 5.800, σύνολο βιβλιοθηκών: 0 (ΜΗΔΕΝ).

Γυμνάσια-Λύκεια: 3.350 + Τ.Ε.Ε-ΕΠΑΛ: 630, σύνολο βιβλιοθηκών: 499

.

Οι δηλώσεις:

Αρσένης Γ. (1999), πρ. Υπ. Παιδείας: «Σε κάθε σχολείο και μια βιβλιοθήκη», ίδρυσε τις πρώτες 499 σχολικές βιβλιοθήκες.

Σημίτης Κ. (2003), ως Πρωθυπουργός: «Κάθε σχολείο θα έχει τη βιβλιοθήκη του»

Καραμανλής Κ. (2004), Πρωθυπουργός: «Δημιουργία επιτέλους βιβλιοθηκών σε κάθε σχολείο της χώρας».

Η πλειονότητα των βιβλιοθηκών που ιδρύθηκαν δεν εμπλουτίστηκαν με νέα βιβλία, οι συμβασιούχοι βιβλιοθηκονόμοι απολύθηκαν και τα βιβλία είναι κλειδωμένα σε κάποια αποθήκη μαζί με χαλασμένα έπιπλα και υπολογιστές. Και φυσικά ούτε λόγος περί «πρόσβασης» της τοπικής κοινωνίας στη σχολική βιβλιοθήκη.

Οι ενέργειες:

2000. Πέτρος Ευθυμίου (αρχικά): Εξήγγειλε την ίδρυση 1.000 νέων βιβλιοθηκών. Κονδύλι � 70.431.000 (εγκεκριμένα απ� τα Περιφερειακά Εκπαιδευτικά Προγράμματα για σχολικές βιβλιοθήκες)

2004 (προεκλογικά). Εκδήλωση ενδιαφέροντος επάρκειας αντιτύπων των εγκεκριμένων τίτλων για τις σχολικές βιβλιοθήκες. Μείωση του αρχικού αριθμού βιβλιοθηκών σε 638 (από 1000 που είχε εξαγγείλει) ! Κονδύλι: � 34.692.522 (μείωση αρχικού κονδυλίου κατά � 35.738.478). Τελικά δεν ιδρύθηκε ούτε μία σχολική βιβλιοθήκη!

2008 (Μάρτιος): Προκήρυξη διαγωνισμού για 266! (από τις 1000) σχολικές βιβλιοθήκες. Κονδύλι: � 15.000.000 (μείωση κονδυλίου κατά � 19.692.522 επιπλέον)

Αρχικά χρήματα εγκεκριμένα από τα Περιφερειακά Εκπαιδευτικά Προγράμματα (80% χρηματοδότηση ΕΕ): αρχικά � 70.431.000, τελικά: � 15.000.000, έλλειμμα: � 55.431.000!

Τα ερωτήματα:

- Τι απέγιναν αυτά τα χρήματα; Απορροφήθηκαν από αλλού; Χάθηκαν;

- Μήπως πρέπει κάποιος να λογοδοτήσει στην εκπαιδευτική κοινότητα, στους γονείς, στους μαθητές;

- Τι κάνανε οι σύλλογοι γονέων, η εκπαιδευτική κοινότητα, η τοπική αυτοδιοίκηση και οι ακαδημαϊκοί, για να σταματήσουν την αφαίμαξη από το κοινό «εθνικό» ταμείο της γνώσης;

Ποιος είναι τελικά ο ρόλος του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου: η προώθηση της ανάγνωσης ή η εφαρμογή της εθνικής πολιτικής βιβλίου; Γιατί η τελευταία μιλάει από μόνη της.

Κώστας Δαρδανός

ΕΚΔΟΤΗΣ